قراردادهای بین المللی تجارت و کاربرد آن
با توجه به گسترش و همچنین توسعه روابط بین المللی تجاری و اقتصادی، شاهد انعقاد قراردادهای بازرگانی بین المللی میان اشخاص حقیقی و حقوقی هستیم که این قراردادها ممکن است با اشخاصی خارج از کشور منعقدد شود که در آن صورت عنوان قراردادهای بین المللی به آنها اطلاق میگردد. موضوع مهم در رابطه با این قراردادها داشتن قابلیت پیگیری در دادگاههای داخلی و خارجی به واسطهی بهره مندی از مسائل حقوقی است.
عناصر کلیدی در تنظیم قراردادهای بین المللی
مفهوم قرارداد بین المللی
به قراردادی که در آن حداقل یک عنصر خارجی وجود داشته باشد قرارداد بین المللی گفته میشود مانند تابعیت طرفین.
با توجه به سروکار داشتن بسیاری از افراد با قراردادهای بین المللی، دانستن نحوه به کارگیری اصول و قواعد حقوقی در تنظیم متون انواع قراردادهای بین المللی جهت جلوگیری از ضررو زیان احتمالی بسیار حائز اهمیت است. وصف بین المللی زمانی به متون قراردادها تعلق خواهد گرفت که طرفین قرارداد در دو کشور مختلف اقامت داشته باشند و یا اینکه محل اجرای قرارداد، خارج از محل اقامت طرفین باشد.
ساختار و ارکان قراردادهای بین المللی
- طرفین قرارداد: یک قرارداد حقوقی دارای دو طرف است که ممکن طرفین شخصی حقیقی یا حقوقی باشند.
- موضوع قرارداد: موضوع قرارداد در واقع انجام کار یا تعهدی است که قرارداد به آن منظور تنظیم شده است. این موضوع باید براساس مقررات و قوانین جاری حقوق بین الملل یا کشور بوده و منفعتی عقلایی داشته باشد.
- تعهدات: تعهدات و مسئولیتهای طرفین میبایست در تنظیم قرارداد بین المللی قید گردد.
- مدت قراداد: در تنظیم قراردادهای بین المللی باید مدتی جهت انجام تعهدات و مفاد قرارداد تعیین شود.
- تضمین قرارداد: تعیین ضمانت در قراردادها میتواند مسائلی از جمله جبران خسارت در صورت عدم انجام و یا نقص در انجام تعهد را تا حدودی حل نماید. ذکر مواردی از قبیل نحوهی اجرا تعهد، موارد فسخ یا انفساخ قرارداد، گارانتی و تضمین، بهای کالا یا خدمات، حوادث قهری یا فورس ماژور، شیوه حل و فصل اختلافات و قانون حاکم بر قراردادها از دیگر موضوعاتی است که باید در قراردادها ذکر شود.
تهیه و تنظیم متن قرارداد های بین المللی باید مطابق با اصول و ضوابط بین المللی و حقوقی بوده و به عنوان قراردادی تدوین شود.
کاربرد قرارداد بین المللی
معاملاتی که تحت عنوان قراردادهای تجاری بین المللی انجام شدهاند، به عنوان پایهای از حقوق تجارت بین الملل شکل گرفتهاند که اهداف و تعهدات هر یک از طرفین در قالب یک قرارداد بین المللی شرح داده میشود. هنگامی که طرفین قرارداد از کشورهای مختلف وارد قرارداد تجاری شوند، قوانین بین المللی قراردادها بر آن ها صدق میکند مگر انکه توافق طرفین بر قرار گرفتن تحت قانون یکی از کشورها باشد.
قوانین حاکم بر قرارداد های بین المللی
در قراردادهای بین المللی طرفین به صورت توافقی اقدام به تعیین قانون و دادگاه صالح جهت رسیدگی به اختلافات مینمایند.
مطابق مواد 968 و 969 قانون مدنی تعهداتی که ناشی از عقود میباشند تابع قانون محل وقوع عقد هستند مگر اینکه طرفین عقد اتباع خارجی بوده و یا به طور صریح یا ضمنی آن را تابع قانون دیگری قرار داده باشند. اسناد نیز به لحاظ طرز تنظیم تابع قانون کشور خود میباشند. بنابر این چنانچه یکی از طرفین قرارداد بین المللی ایرانی باشد و این قرارداد نیز در ایران منعقد شود، قانون و دادگاه ایران صالح به رسیدگی است. در صورتی که این قرارداد در کشوری دیگر منعقد شده باشد و نیز طریقه و نحوه حل اختلاف در قرارداد تعیین نشده باشد، مطابق عرف و رویه حاکم عمل خواهد شد. اگر انعقاد قرارداد به صورت اینترنتی باشد، محل سکونت طرف ناقض تعهد، دادگاه صالح به رسیدگی خواهد بود.
انواع قراردادهای بین المللی
قراردادهای بازرگانی و تجاری بین المللی از تنوع بالایی برخوردار بوده و با توجه به پیشرفت ارتباطات بین المللی و نیز گذر زمان همواره با اضافه شدن قراردادهای جدید به فهرست این گونه قراردادها روبه رو بودهایم که یکی از پرکاربردترین آنها قرارداد فرانشیز میباشد.
قرارداد فرانشیز (فرانچایز) یا حق امتیاز عنوانی است که براساس آن به یک شرکت اختیاری تحت عنوان فروش فراوردههای شرکت دیگر داده میشود که در برابر آن مبلغی رادریافت مینماید. در عمل، فرانشیز یک استراتژی کسب و کار به منظور جذب و نگهداری مشتری است، نه بیشتر و نه کمتر. یک سیستم بازاریابی که هدف آن ایجاد یک تصویر مربوط به محصولات یا خدمات یک شرکت در ذهن مشتری میباشد، در حقیقت روشی است برای تعریف محصولات یا خدمات به طوری که نیازهای مشتری را فراهم نماید.
سوالات متداول از قراردادهای بین المللی تجارت
قرارداد بینالمللی چیست؟
قرارداد بینالمللی قراردادی است که در آن حداقل یک عنصر خارجی وجود دارد؛ مانند اینکه طرفین در کشورهای مختلف اقامت داشته باشند یا محل اجرای قرارداد در کشور دیگری باشد.
عناصر اصلی قراردادهای بینالمللی کداماند؟
مهمترین عناصر شامل طرفین قرارداد، موضوع قرارداد، تعهدات، مدت قرارداد، تضمینها، شرایط فسخ یا انفساخ، حوادث قهری (فورس ماژور)، قانون حاکم و شیوه حل اختلافات است.
قانون حاکم بر قراردادهای بینالمللی چگونه تعیین میشود؟
طرفین میتوانند به صورت توافقی قانون حاکم و دادگاه صالح را مشخص کنند. در غیر این صورت، معمولاً قانون محل انعقاد قرارداد یا عرف بینالمللی ملاک عمل قرار میگیرد.
کاربرد قراردادهای بینالمللی چیست؟
این قراردادها بهعنوان پایهای برای روابط تجاری جهانی عمل میکنند و اهداف و تعهدات طرفین را مشخص مینمایند. از جمله در معاملات بازرگانی، خدمات، صادرات و واردات، همکاریهای مشترک و انتقال فناوری.
قرارداد فرانشیز در تجارت بینالمللی چیست؟
قرارداد فرانشیز (حق امتیاز) قراردادی است که براساس آن یک شرکت اجازه فروش محصولات یا خدمات شرکت دیگر را دریافت میکند و در مقابل مبلغی به صاحب امتیاز پرداخت مینماید.
چرا تنظیم اصولی قرارداد بینالمللی اهمیت دارد؟
تنظیم صحیح قراردادهای بینالمللی از بروز اختلافات، خسارات مالی و حقوقی جلوگیری کرده و امکان پیگیری قانونی در دادگاههای داخلی و خارجی را فراهم میآورد.
قرارداد بینالمللی چیه و چه فرقی با قراردادهای داخلی داره؟
قرارداد بینالمللی قراردادی است که حداقل یکی از طرفین آن، تبعه یا مقیم کشور دیگری است یا محل اجرای قرارداد در کشوری غیر از محل اقامت طرفین است تفاوت اصلی آن با قرارداد داخلی در وجود یک “عنصر خارجی” است که باعث میشود مسائل حقوقی پیچیدهتر و تابع قوانین بینالمللی یا توافقات خاص باشد
چرا باید توی قراردادهای بینالمللی به نکات حقوقی توجه کرد؟
توجه به اصول و قواعد حقوقی در قراردادهای بینالمللی بسیار مهم است زیرا این قراردادها معمولاً پیچیدگیهای بیشتری دارند و هرگونه اشتباه یا نقص در تنظیم آنها میتواند منجر به ضرر و زیان مالی سنگین و مشکلات حقوقی در دادگاههای داخلی و خارجی شود
اگه توی قرارداد بین المللی در مورد قانون حاکم توافق نکنیم، تکلیف چیه؟
در صورتی که طرفین قرارداد در مورد قانون حاکم بر قرارداد توافق نکرده باشند، بر اساس قوانین بینالملل خصوصی و عرف رایج، معمولاً قانون محل انعقاد یا اجرای قرارداد بر آن حاکم خواهد بود
موضوع قراردادهای بینالمللی باید چه ویژگیهایی داشته باشه؟
موضوع قرارداد باید دارای منفعت عقلایی باشد و همچنین مطابق با قوانین و مقررات بینالمللی و قوانین کشورهای مربوطه باشد تا اعتبار و قابلیت اجرای آن تضمین شود
قرارداد فرانشیز یا فرانچایز که توی متن بهش اشاره شده چیه؟
قرارداد فرانشیز (فرانچایز) قراردادی است که بر اساس آن یک شرکت به شرکت یا فرد دیگری اجازه میدهد تا از برند، سیستم بازاریابی و محصولات آن در ازای دریافت مبلغی استفاده کند این قرارداد یک استراتژی برای گسترش کسب و کار و جذب مشتریان جدید است
اگه قراردادمون آنلاین باشه و یکی از طرفین به تعهدش عمل نکنه، دادگاه کدوم کشور برای رسیدگی صالح هست؟
اگر قرارداد به صورت اینترنتی منعقد شده باشد و محل حل اختلاف در قرارداد مشخص نشده باشد، دادگاه محل سکونت طرف ناقض تعهد، صالح به رسیدگی به دعوی خواهد بود
آیا قرارداد بین المللی با توافق شفاهی هم اعتبار داره؟
اگرچه برخی توافقات شفاهی نیز معتبر هستند اما به دلیل پیچیدگیهای قراردادهای بینالمللی، توصیه میشود حتما به صورت کتبی و با ذکر جزئیات کامل مانند تعهدات، مدت، مبلغ و نحوه حل اختلاف تنظیم شوند تا در صورت بروز مشکل، اسناد قابل استناد وجود داشته باشد
توی متن به تضمین قرارداد اشاره شده، تضمین شامل چه مواردی میشه؟
تضمین قرارداد شامل مواردی است که برای اطمینان از اجرای صحیح تعهدات پیشبینی میشود این تضمینها میتوانند شامل مواردی مانند جبران خسارت در صورت عدم انجام یا نقص در انجام تعهد، گارانتی کالا یا خدمات و تعیین موارد فسخ یا انفساخ قرارداد باشند
اگه من یه قرارداد بینالمللی با یه شرکت خارجی ببندم، توی قرارداد باید چی رو مشخص کنم تا خیالم از بابت اختلافات احتمالی راحت باشه؟
برای جلوگیری از مشکلات احتمالی باید در قرارداد به صورت دقیق موارد مهمی مانند قانون حاکم بر قرارداد و شیوه حل و فصل اختلافات (مثلا مراجعه به دادگاه مشخص یا داوری) را تعیین کنید همچنین ذکر اطلاعات کامل طرفین، تعهدات، مدت قرارداد و ضمانتهای اجرایی نیز ضروری است
چرا به قراردادهای بینالمللی، پایه حقوق تجارت بینالملل میگن؟
قراردادهای بینالمللی به عنوان پایه حقوق تجارت بینالملل شناخته میشوند زیرا این قراردادها چارچوب اصلی روابط تجاری میان افراد و شرکتهایی از کشورهای مختلف را فراهم میکنند و اهداف و تعهدات طرفین را به صورت رسمی و قانونی مستند مینمایند