دعوای اعتراض ثالث
علی رغم اینکه در احکام صادرشده توسط دادگاهها اصل بر عادلانه بودن و رعایت تمام موازین شرعی و قانونی است، اما در قانون برای اصحاب دعوی، حقی در نظر گرفته شده تا بتوانند توسط آن به آرای صادره از دادگاه اعتراض نمایند. چرا که امکان خطا و اشتباه در صدور احکام و یا کشف موضوع جدید همیشه وجود داشته که میتواند تغییر رای صادره را سبب گردد. روشهای اعتراض به آراء صادره در دادگاه به دو شکل عادی و فوق العاده است. روشهای عادی شامل واخواهی و تجدید نظر بوده و روشهایی از جمله فرجام خواهی، اعتراض ثالث و اعاده دادرسی در دسته روشهای فوق العاده هستند.
آثار اعتراض ثالث بر رأی معترض عنه
مطابق مطالب مذکور، یکی از طرق اعتراض به رای دادگاه دعوای اعتراض ثالث است. روش اعتراض ثالث تنها روش در نظر گرفته شده برای اشخاص ثالثی است که خود در جریان رسیدگی به دعوا و همچنین صدور حکم حضور نداشته لیکن، حکم صادره موجب ایجاد اختلال در حقوق آنان شده است . اشخاص ثالث می توانند اعتراض و درخواست نقض حکم دادگاه را از طریق این روش به عمل بیاورند.
مفهوم اعتراض ثالث
همانطور که گفته شد اعتراض ثالث از روش فوق العاده اعتراض به رای دادگاه است که مانع از اجرای حکم نشده و اثر تعلیقی بر اجرای حکم نیز ندارد. به طور کلی قابلیت اعتراض، صرفا از طریق اصحاب پرونده وجود دارد و اشخاص ثالث تنها از طریق اعتراض ثالث، قادر به اعتراض علیه آراء صادره از دادگاه میباشند. در اعتراض ثالث باید رای صادره از دادگاه بدوی باشد. همچنین اشخاص ثالث حق اعتراض نسبت به آراء داوری از دادگاه تجدید نظر و یا دادگاه انقلاب را دارند.
لازم به ذکر است که برای اعتراض ثالث، محدودیت زمانی و مهلت، پیش بینی نشده و شخص ثالث در هر زمانی که مطلع خلل وارده به حقوق وی گردد، میتواند اقدام به اعتراض نماید. تنها زمانی محدودیت قانونی شامل اعتراض ثالث میگردد که حکم صادره اجرا شده باشد. مطابق قانون آیین دادرسی مدنی، طرح اعتراض ثالث مختص قبل از اجرای حکم است.
آرایی که قابلیت اعتراض از طریق اعتراض ثالث را دارند
در بحث اعتراض شخص ثالث، قانونگذار از اعتراض به رای سخن گفته است نه حکم. در معنای حقوقی، رای شامل حکم و قرار میشود، بنابراین معترض ثالث میتواند هم نسبت به احکام و هم نسبت به قرارهای صادره از دادگاه بدوی، انقلاب، تجدید نظر یا در جریان داوری اعتراض نمایند. لازم به ذکر است، تا زمانی که رای صادره قطعی نشده باشد و جریان رسیدگی توسط تجدید نظر خواهی هر یک از اصحاب دعوا ادامه داشته باشد، اعتراض شخص ثالث ممکن نیست، بلکه میتواند در قالب دعوای ورود ثالث و یا از ناحیه یکی از اصحاب آن، در قالب جلب ثالث وارد دعوا شود.
طرفین در پرونده اعتراض ثالث
اعتراض ثالث باید از سوی شخص ثالث، علیه محکوم له و محکوم علیه طرح گردد. شخص ثالث یا نماینده ی او نباید در دادرسی که منتهی به حکم شده است دخالت داشته و یا جزء اصحاب دعوا باشند. کسی که به عنوان نماینده شخصی در جریان دادرسی حضور داشته باشد، میتواند بعد از صدور رای، اصالتا به عنوان ثالث اقدام به طرح دعوای اعتراض ثالث نماید.
انواع اعتراض ثالث
اعتراض ثالث در قالب دو نوع اعتراض تحت عنوان اصلی و طاری قابل برسی است.
- اعتراض ثالث اصلی: اگر شخص ثالث با تقدیم دادخواست حقوقی در قالب دعوای مستقل اقدام به اعتراض نسبت به حکم کرده و تقاضای نقض آن را نماید، اعتراض او در قالب اعتراض ثالث اصلی بوده و دادگاهی که رای قطعی را صادر نموده، مرجع تقدیم دادخواست اعتراض ثالث اصلی میباشد.
- اعتراض ثالث طاری: اعتراض یکی از طرفین دعوا به رایی که سابقا در دادگاه صادر شده و طرف دیگر به منظور اثبات ادعای خود، آن رای را در اثنای دادرسی ابراز نموده است.
آثار اعتراض ثالث چیست؟
- اثر انتقالی: در اعتراض ثالث، دعوا به طور کامل و یا تمام اجزای موضوعی و حکمی خود از مرحله بدوی به تجدید نظر انتقال پیدا میکند.
- اثر تعلیقی: اعتراض ثالث بر اجرای حکم، تعلیقی ایجاد نمیکند یعنی موجب تاخیر و یا توقف اجرای حکم نمیشود.
نحوه طرح دعوا در اعتراض ثالث
امروزه دادخواست اعتراض ثالث، با توجه به تشکیل دفاتر الکترونیک خدمات قضایی، از طریق این دفاتر ثبت شده و به مرجع صادر کننده رای ارسال میگردد. لازم به ذکر است که در دادخواست اعتراض ثالث باید محکوم له و محوم علیه حکمی که نسبت به آن اعتراض میشود، طرفین دعوا باشند در غیر این صورت دعوای اعتراض ثالث رد خواهد شد.
سوالات متداول درمورد دعوای اعتراض ثالث
دعوای اعتراض ثالث چیست و چه کاربردی دارد؟
اعتراض ثالث یکی از روشهای فوقالعاده اعتراض به آراء دادگاه است که برای اشخاص ثالثی طراحی شده که در جریان رسیدگی حضور نداشتهاند، اما حکم صادره موجب ایجاد خلل در حقوق آنها شده است. این روش به آنها امکان میدهد تا نسبت به آراء صادره از دادگاه اعتراض نمایند.
اعتراض ثالث چه تاثیری بر اجرای حکم دارد؟
اعتراض ثالث مانع اجرای حکم نمیشود و اثر تعلیقی بر اجرای آن ندارد؛ یعنی اعتراض ثالث باعث توقف یا تاخیر در اجرای حکم نمیگردد. اعتراض صرفاً برای نقض یا اصلاح رای صادره انجام میشود.
چه آراء و احکامی قابل اعتراض ثالث هستند؟
اعتراض ثالث شامل احکام و قرارهای صادره از دادگاه بدوی، دادگاه انقلاب، دادگاه تجدید نظر یا داوری میشود. قانونگذار تنها رای را مشمول اعتراض ثالث دانسته، بنابراین معترض ثالث نمیتواند علیه احکام قطعی که مراحل تجدید نظر آن طی شده، اقدام کند.
چه کسانی میتوانند دعوای اعتراض ثالث را مطرح کنند؟
اعتراض ثالث باید توسط شخص ثالث یا نماینده قانونی او مطرح شود و این افراد نباید در دادرسی اصلی دخالت یا جزو اصحاب دعوا باشند. نمایندهای که قبلاً در دادرسی حضور داشته میتواند پس از صدور رای، به عنوان ثالث اقدام نماید.
انواع اعتراض ثالث و نحوه طرح آن چگونه است؟
اعتراض ثالث به دو نوع اصلی و طاری تقسیم میشود: اعتراض ثالث اصلی به صورت دعوای مستقل و ارائه دادخواست حقوقی علیه حکم است و مرجع آن دادگاهی است که رای قطعی صادر کرده است. اعتراض ثالث طاری زمانی است که یکی از طرفین دعوا از رای صادره در جریان دادرسی استفاده میکند. ثبت اعتراض ثالث امروزه از طریق دفاتر الکترونیک خدمات قضایی انجام میگیرد و محکوم له و محکوم علیه حکم باید طرفین دعوا باشند.
اعتراض ثالث یعنی چی و چه کاربردی داره؟
اعتراض ثالث وقتی پیش میاد که یه نفر در پرونده دخالت نداشته ولی رای صادره به حقوقش ضرر زده. این روش بهش اجازه میده بعد از صدور حکم، درخواست نقض یا اصلاح رای رو بده.
آیا اعتراض ثالث باعث توقف اجرای حکم میشه؟
نه، اعتراض ثالث اثر تعلیقی نداره و مانع اجرای حکم نمیشه. یعنی حکم اجرا میشه ولی شخص ثالث میتونه بعداً اعتراض کنه.
چه احکامی رو میشه با اعتراض ثالث تغییر داد؟
هم احکام و هم قرارهای صادره از دادگاههای بدوی، انقلاب و تجدید نظر قابل اعتراض ثالث هستن، البته قبل از قطعی شدن رای و اجرای حکم.
چه کسانی میتونن دعوای اعتراض ثالث مطرح کنن؟
فقط اشخاصی که جزو اصحاب دعوا نبودهان ولی رای صادره به حقوقشون ضربه زده. حتی نمایندهای که قبلاً دخالت نداشته، میتونه بعداً اقدام کنه.
اعتراض ثالث چه انواعی داره؟
دو نوعه: اعتراض ثالث اصلی که یه دادخواست مستقل برای نقض حکم ثبت میشه و اعتراض ثالث طاری که در جریان دادرسی یکی از طرفین از رای قبلی استفاده میکنه.
آیا اعتراض ثالث محدودیت زمانی داره؟
قانون مهلت مشخصی براش تعیین نکرده، ولی اگر حکم اجرا شده باشه، دیگه امکان اعتراض ثالث نیست. قبل از اجرا میشه هر موقع اقدام کرد.
آیا شخص ثالث میتونه مستقیماً به تجدیدنظر مراجعه کنه؟
خیر، اعتراض ثالث باید ابتدا به دادگاهی که رای صادر کرده تقدیم بشه و بعد اثر انتقالی داره که ممکنه پرونده به تجدیدنظر بره.
اثر اعتراض ثالث چیه؟
اثر انتقالی داره یعنی دعوا میتونه به مرحله تجدیدنظر منتقل بشه، ولی اثر تعلیقی نداره، یعنی اجرای حکم متوقف نمیشه.
اعتراض ثالث طاری یعنی چی؟
وقتی یکی از طرفین دعوا در جریان رسیدگی از رای قبلی برای اثبات ادعاش استفاده میکنه، این حالت اعتراض ثالث طاریه و دادگاه اون رو بررسی میکنه.
الان اعتراض ثالث چطوری ثبت میشه؟
با دفاتر الکترونیک خدمات قضایی، دادخواست ثبت و مستقیم به مرجع صادرکننده رای ارسال میشه. حتما باید محکوم له و محکوم علیه هم مشخص باشن، وگرنه دادگاه دعوا رو رد میکنه.