حکم تولیت چیست؟
مطابق قانون اساسی ایران، وقف یکی از اعمال حقوقی است که زمانی محقق میشود که مالی از مالکیت فردی خارج شده و در راه رضای خدا و یا امور خیریه صرف شود. اداره امور مربوط به وقف توسط متولی وقف انجام میشود. در واقع اداره این امور مستلزم این است که متولی، حکم تولیت از دادگاه ذیربط را اخذ کرده باشد.
مفهوم تولیت
برای پرداختن به موضوع اصلی این نوشتار، یعنی حکم تولیت، لازم است تا اطلاعاتی در رابطه با تولیت و معنای آن در حقوق داشته باشیم. در واقع اداره مالی که وقف شده را تولیت میگویند. همچنین متولی وقف شخصی است که برای اداره این امور مشخص میشود. فرد واقف قادر است که خود، امور مربوط به وقف را اداره کند. همچنین میتواند شخصی را به عنوان متولی تعیین کرده و اداره امور وقف را به او محول نماید و یا میتوانند هر دو با هم این کار را انجام دهند. بنابراین اداره ی امور وقف میتواند بر عهده واقف یا شخص دیگری باشد. واقف باید نحوهی تولیت وقف را ضمن عقدی بیان نماید. در صورت عدم انجام این کار، در پایان عقد وقف، واقف حق اظهار نظر در رابطه با نحوه اداره امور وقف نخواهد داشت.
وظایف متولی
وظایفی در امور مربوط به وقف وجود دارد که بر عهده فردی است که تولیت امور را به دست میگیرد و باید نسبت به آن آگاه باشد. وظایف متولی که توسط واقف مشخص شده است، عبارت است از:
- به ترتیب انجام دادن وظایفی که واقف تعیین کرده است.
- متولی میبایست مطابق با شرایط تعیین شده در عقد وقف عمل کرده و از ان سرپیچی نکند.
- متولی هرگز نباید برخلاف شرایط مقرر شده در عقد وقف عمل نماید.
- متولی حق عزل سایر متولیان امور را ندارد مگر در صورتی که این مورد در شرایط عقد وقف ذکر گردیده باشد.
- متولی حق واگذاری این امر را به دیگری ندارد مگر در صورتی که ضمن عقد وقف ذکر شده باشد.
حکم تولیت و نحوه اخذ آن
در اصطلاح حقوقی زمانی که شخصی به عنوان متولی امور وقف برگزیده شده و امور مربوط به آن را عهده دار میشود، پیش از اینکه اداره امور را به دست بگیرد میبایست به مراجع رسمی مراجعه کرده و تولیت خود را اثبات نماید. در واقع اثبات تولیت باید توسط مرجع رسمی تایید شود. حکم تولیت جهت اثبات تولیت شخص بر اداره امور صادر میشود.
مدارک مورد نیاز برای درخواست
- اصل وقف نامه.
- اصل و کپی کارت شناسایی (شناسنامه و کارت ملی) فرد متولی و واقف.
- استشهادیه.
نحوه اخذ حکم تولیت
اقدام جهت اخذ حکم تولیت به دو روش زیر صورت میگیرد:
- اخذ حکم تولیت از اداره اوقاف: متولی میبایست به اداره اوقاف مراجعه کرده و درخواست خود را مبنی بر صدور حکم تولیت تقدیم نماید. پس از تقدیم درخواست، شعبهای که درخواست در آن مطرح شده است، تحقیقاتی را نسبت به صحت و سقم اطلاعات انجام میدهد. این تحقیقات عبارت است از تحقیق از شهود، تحقیقات محلی و بهره گیری از کارشناسان متخصص. نتیجه گزارش مذکور برای اداره اوقاف فرستاده میشود که مطابق با آن تصمیم گیریهای لازم برای حکم انجام میشود. حکم صادر شده قابلیت اعتراض در دادگاه را دارد.
- اخذ حکم تولیت از طریق دادگاه: مراجعه به دادگاه، دومین روشی است که برای اخذ حکم تولیت پیش بینی شده است. برای اخذ این حکم، متولی میبایست به یکی از دفاتر قضایی مراجعه کرده و درخواست خود را نسبت به حکم تولیت ثبت نماید. این دادخواست باید به دادگاه صلاحیتدار ارسال شود. حکم دادگاه پس از برسیهای صورت گرفته در وقف نامه تایید شواهد، صادر میشود.
روشهای اثبات تولیت برای اخذ حکم
- شهادت شهود.
- تحقیق محلی.
- ارجاع درخواست به فرد کارشناس.
سوالات متداول درمورد حکم تولیت
حکم تولیت چیست و چه کاربردی دارد؟
حکم تولیت، مجوز رسمی است که برای اثبات تولیت شخص بر اداره امور وقف صادر میشود. این حکم توسط مراجع رسمی مانند دادگاه یا اداره اوقاف صادر شده و متولی وقف با دریافت آن قادر است امور مربوط به وقف را به صورت قانونی مدیریت نماید.
تولیت و متولی وقف چه مفهومی دارند؟
تولیت به اداره و مدیریت مالی که وقف شده گفته میشود و متولی وقف شخصی است که این امور را عهده دار میشود. واقف میتواند خود تولیت را برعهده بگیرد یا آن را به شخص دیگری واگذار کند.
وظایف متولی وقف چیست؟
متولی وقف موظف است: 1) وظایف تعیین شده توسط واقف را اجرا کند، 2) مطابق با شرایط عقد وقف عمل نماید، 3) برخلاف شرایط مقرر عمل نکند، 4) متولی دیگر را بدون مجوز واگذار یا عزل نکند.
چگونه میتوان حکم تولیت را اخذ کرد؟
اخذ حکم تولیت به دو روش امکانپذیر است: 1) مراجعه به اداره اوقاف و ثبت درخواست که پس از تحقیقات محلی و بررسی کارشناسان صادر میشود، 2) مراجعه به دادگاه و ثبت دادخواست که پس از بررسی وقفنامه و شواهد حکم تولیت صادر میشود.
چه مدارکی برای درخواست حکم تولیت لازم است؟
مدارک مورد نیاز شامل: 1) اصل وقفنامه، 2) اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی متولی و واقف، 3) استشهادیه برای تایید صحت اطلاعات است.
روشهای اثبات تولیت برای اخذ حکم چه مواردی هستند؟
اثبات تولیت میتواند از طریق: 1) شهادت شهود، 2) تحقیق محلی، و 3) ارجاع درخواست به کارشناسان متخصص انجام شود.
چه فرقی بین وقف و تولیت هست؟
وقف یک عمل حقوقی برای خارج کردن مال از مالکیت فردی است اما تولیت به معنای اداره و مدیریت امور مربوط به آن مال وقفی است.
چه کسی می تونه متولی وقف باشه؟
هم فردی که مال رو وقف می کنه (واقف) می تونه خودش متولی باشه و هم می تونه شخص دیگه ای رو برای این کار تعیین کنه.
اگه متولی به وظایفش عمل نکنه چه اتفاقی می افته؟
در صورتی که متولی به وظایفش عمل نکنه اداره اوقاف میتونه بر عملکردش نظارت کرده و در صورت لزوم درخواست عزل یا تغییرش رو به دادگاه بده.
برای گرفتن حکم تولیت باید حتما به اداره اوقاف مراجعه کنیم؟
خیر می توانید از دو روش استفاده کنید: هم می توانید به اداره اوقاف مراجعه کنید و هم می توانید با ارائه دادخواست به دفاتر خدمات قضایی، درخواست خود را به دادگاه بدهید.
اگر واقف در وقف نامه وظایف متولی رو مشخص نکنه چه اتفاقی می افته؟
در این صورت واقف بعد از عقد وقف حق اظهارنظر در رابطه با نحوه اداره امور وقف را نخواهد داشت.
آیا متولی می تونه اداره امور وقف رو به کس دیگه ای بسپره؟
متولی نمی تواند این کار را انجام دهد مگر اینکه واقف به صراحت در وقف نامه این اجازه را به او داده باشد.
وقف نامه رو از کجا میشه تهیه کرد؟
اصل وقف نامه یکی از مدارک ضروری برای درخواست حکم تولیت است. این سند باید در زمان وقف توسط واقف تنظیم شده باشد.
برای اثبات تولیت چه مدارکی لازم هست؟
برای اثبات تولیت باید اصل وقف نامه مدارک شناسایی و استشهادیه به مراجع مربوطه ارائه شود.
آیا میشه به حکم تولیت که از اداره اوقاف صادر میشه اعتراض کرد؟
بله حکم صادر شده توسط اداره اوقاف قابلیت اعتراض در دادگاه را دارد.
وظیفه اصلی متولی چیه؟
وظیفه اصلی متولی عمل کردن مطابق با شرایطی است که واقف در وقف نامه تعیین کرده است.