ترک تابعیت ایران
امروزه شاهد تمایل بیشتر افراد نسبت به ترک تابعیت ایران و اخذ تابعیت خارجی بنابر دلایل متعدد میباشیم. در قانون ایران امکان ترک تابعیت برای افراد پیش بینی شده است. برخی افراد نیز قصد اخذ تابعیتی جدید با حفظ تابعیت ایرانی خود را دارند که از آن تحت عنوان تابعیت مضاعف یاد میشود.
شرایط قانونی ترک تابعیت ایران
مفهوم تابعیت
برای برسی موضوع ترک تابعیت ایران، ضروری است که ابتدا مفهوم تابعیت را به طور خلاصه بیان نماییم. تابعیت در لغت به معنی دنباله رو، پیرو و فرمانبردار بودن است. موضوع زادگاه، تابعیت اشخاص و روابطشان با دولت از زمان حیات آنها، همواره موضوع بحث و برسی در حقوق و حقوق بین الملل بوده است. در حقوق بین الملل از وابستگی سیاسی و اجتماعی شخص حقیقی یا حقوقی نسبت به یک جامعه، تحت عنوان تابعیت سخن گفته میشود. تابعیت روابطی از جمله روابط حقوقی را به دلیل حقوق و امتیازات در نظر گرفته شده برای اتباع هر کشور را در بر میگیرد. همچنین میتوان از آن به عنوان یک رابطهی سیاسی نیز نام برد. علاوه بر آن تابعیت صرفا مختص محل زندگی شخص نمیباشد به همین دلیل یک رابطهی معنوی بین شخص و مملکت وجود دارد.
انواع تابعیت
تابعیت تحت عنوان سیستم خاک و سیستم خون اعمال میگردد. سیستم خاک معمولا در رابطه با کشورهایی صدق میکند که مهاجر پذیر بوده و صرف نظر از تابعیت والدینِ کودکی که در آن خاک به دنیا میآید، تابعیت کشور محل تولد را دارا میشوند. سیستم خون به عنوان تابعیت نسبی شناخته میشود که در آن طفل متولد شده به واسطهی نسب، تابعیت پدر و مادرش را دارا میشود.
تابعیت در ایران
اخذ تابعیت ایران به وسیلهی اجرای سیستم خون و خاک امکان پذیر است. در صورت پذیرش، شخص دارای تابعیت ایرانی میشود. از متن مادهی 976 قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران این گونه برآورد میشود که اشخاص متولد شده از پدر ایرانی و یا والدین خارجی که یکی از آنها متولد ایران بوده، تابعیت ایران را دارا میشوند.
- کلیهی افرادی که در ایران متولد میشوند حتی در صورت مشخص نبودن پدر و مادر آن ها، طبق سیستم خاک تابعیت ایرانی آنها پذیرفته خواهد شد.
- زنان خارجی که با مردان ایرانی ازدواج میکنند مطابق با بند ششم از ماده 976 قانون مدنی ایرانی محسوب میشوند، بنابراین حتی در صورت خروج مرد از تابعیت ایرانی، زن همچنان تابعیت ایرانی خود را حفظ خواهد کرد. در پی این موضوعات با مسئلهی ازدواج زنان ایرانی با مرد خارجی روبه رو میشویم. هرگاه زن ایرانی با مرد خارجی ازدواج کند، زن تابعیت ایرانی را همچنان دارد. در صورتی که تابعیت شوهر، مطابق با قوانین مملکت او به زن تحمیل شود، زن همواره میتواند بعد از وفات و یا جدایی، به تابعیت اصلی خود بازگردد.
- در موضوع تابعیت اشخاصی وجود دارند که به دلایل متفاوتی تابعیت هیچ کشوری را ندارند. از این اشخاص به عنوان بی تابعیتی یا آپاترید نام برده میشود.
نحوه ترک تابعیت ایران
ترک تابعیت وضعیتی است که طبق آن شخص با قبول تابعیت کشوری دیگر سبب قطع رابطه خود و کشور متبوعش میگردد. نظر به اصل آزادی افراد در قانون ایران، ترک تابعیت جایز میباشد. بنابر دلایلی از جمله وجود احتمال سوء استفاده کردن افراد، قانونگذار ترک تابعیت را مستلزم رعایت یکسری شرایط دانسته است. این شرایط به شرح ذیل است:
- داشتن حداقل 25 سال سن: سن مقرر شده در قوانین سابق 18 سال بوده اما توجه قانون گذار به شرایط جامعه و مواردی دیگر، سبب تغییر سن مزبور به 25 سال گردید. (بند یک ماده 988 قانون مدنی)
- موافقت دولت برای خروج از تابعیت: مطابق قانون، ترک تابعیت مستلزم کسب اجازه از هیئت وزرا است. بنابراین متقاضیان ترک تابعیت ایران میبایست اجازه دولت را اخذ نموده باشند. در صورت عدم اجازه دولت مبنی بر ترک تابعیت، درخواست آنها رد خواهد شد.
- انتقال اموال غیر منقول: قانون برای متقاضیان ترک تابعیت، فروش اموال غیر منقول را شرط کرده. و این افراد میبایست ظرف مدت یکسال از ترک تابعیت، تمامی اموال غیر منقول خود در ایران را به اتباع ایرانی منتقل نمایند.
- انجام خدمت نظام وظیفه
- خروج از ایران ظرف سه ماه
آثار ترک تابعیت ایران
- افرادی که تابعیت ایرانی خود را ترک نمایند بیگانه محسوب شده و از حقوق و مزایای وضع شده برای اتباع ایرانی محروم خواهند شد.
- ترک تابعیت والدین تاثیری بر تابعیت فرزندان آنها ندارد.
- ترک تابعیت یکی از زوجین نیز تاثیری بر تابعیت طرف دیگر ندارد.
سوالات متداول درمورد ترک تابعیت ایران
ترک تابعیت ایران به چه معناست؟
ترک تابعیت وضعیتی است که شخص با پذیرش تابعیت کشوری دیگر، رابطه حقوقی و سیاسی خود با ایران را قطع میکند.
چه کسانی مجاز به ترک تابعیت ایران هستند؟
افرادی که حداقل 25 سال سن داشته باشند و اجازه دولت برای ترک تابعیت را دریافت کرده باشند، میتوانند تابعیت ایران خود را ترک کنند.
آیا ترک تابعیت نیازمند انتقال اموال است؟
بله، قانون مقرر کرده است که متقاضیان ترک تابعیت باید ظرف یک سال از ترک تابعیت، تمامی اموال غیرمنقول خود در ایران را به اتباع ایرانی منتقل نمایند.
آیا ترک تابعیت بر فرزندان تاثیر دارد؟
خیر، ترک تابعیت والدین تاثیری بر تابعیت فرزندان ندارد و فرزندان همچنان تابعیت ایرانی خود را حفظ میکنند.
آیا ترک تابعیت ایران حقوق و مزایای اتباع ایرانی را محدود میکند؟
بله، فرد ترککننده تابعیت ایرانی، بیگانه محسوب شده و از مزایا و حقوق اتباع ایرانی محروم خواهد شد.
آیا ترک تابعیت یکی از زوجین تاثیری بر دیگری دارد؟
خیر، ترک تابعیت یکی از زوجین تاثیری بر تابعیت طرف دیگر ندارد.
اگه تابعیت ایران رو ترک کنم، باید حتما اموالم رو به یه ایرانی واگذار کنم؟
بله، طبق قانون، افرادی که تابعیت ایران را ترک می کنند، باید تمام اموال غیر منقول خود را ظرف مدت یک سال به اتباع ایرانی منتقل کنند.
برای ترک تابعیت ایران حتما باید ۲۵ سال سن داشته باشم؟
بله، یکی از شرایط اصلی برای ترک تابعیت ایران، داشتن حداقل ۲۵ سال سن است.
اگه تابعیت ایران رو ترک کنم، آیا فرزندانم هم خودکار تابعیتشون رو از دست میدن؟
خیر، طبق قانون، ترک تابعیت والدین تاثیری بر تابعیت فرزندان آنها ندارد و تابعیت ایرانی فرزندان همچنان باقی می ماند.
اگه یه زن ایرانی با مرد خارجی ازدواج کنه، تابعیت ایرانیش رو از دست میده؟
خیر، ازدواج زن ایرانی با مرد خارجی به صورت خودکار باعث از دست رفتن تابعیت ایرانی نمی شود.
در مورد تابعیت مضاعف یا دوگانه، آیا قوانین ایران این موضوع رو قبول داره؟
قانون ایران تابعیت مضاعف را به رسمیت نمی شناسد و فردی که تابعیت کشور دیگری را می پذیرد، باید تابعیت ایرانی خود را ترک کند.
آیا برای ترک تابعیت حتما باید به خدمت سربازی برم؟
بله، یکی از شرایط ترک تابعیت برای مردان، انجام خدمت سربازی یا معافیت قانونی از آن است.
اگه با ترک تابعیت، از ایران خارج نشم، چه اتفاقی میفته؟
طبق قانون، متقاضی ترک تابعیت باید ظرف سه ماه پس از دریافت اجازه، از ایران خارج شود. در غیر این صورت، اجازه ترک تابعیت باطل می شود.
چرا برای ترک تابعیت باید از هیئت وزرا اجازه گرفت؟
قانونگذار به دلیل اهمیت این موضوع و برای جلوگیری از سوءاستفاده، ترک تابعیت را منوط به موافقت و اجازه هیئت وزرا کرده است.
فرق تابعیت با سیستم خاک با تابعیت با سیستم خون در چیه؟
در سیستم خاک، تابعیت بر اساس محل تولد تعیین می شود، اما در سیستم خون، تابعیت بر اساس تابعیت والدین به فرد منتقل می گردد.
اگه تابعیت ایران رو ترک کنم، چه حقوقی رو از دست میدم؟
با ترک تابعیت، فرد بیگانه محسوب شده و از حقوق و مزایای خاصی که برای اتباع ایرانی در نظر گرفته شده، مثل حق مالکیت بر اموال غیر منقول، محروم می شود.