دعوای اثبات زوجیت در ازدواج دائم
یکی از مباحث مطرح در دعاوی خانواده، دعوای اثبات زوجیت در ازدواج دائم است که قابل طرح و پیگیری در دادگاه خانواده است. هدف از این نوشته، پاسخگویی به سوالاتی است که در راستای اثبات زوجیت در ازدواج دائم مطرح میگردد. از جمله اینکه؛ در صورتی که ازدواج دائم صورت گرفته باشد اما به ثبت نرسیده باشد، چه راهکارهای قانونی برای ثبت ازدواج زوجین وجود دارد؟ آیا عدم ثبت ازدواج دائم تبعات قانونی را در پی دارد یا خیر؟ آیا عدم ثبت ازدواج دائم جرم است؟ در صورت انکار ازدواج دائم از سوی یکی از زوجین چه راهکارهای قانونی برای اثبات زوجیت دائم خواهد داشت؟
مبانی قانونی اثبات زوجیت در حقوق ایران
سن قانونی ازدواج دائم
مطابق با ماده 1041 قانون مدنی، ازدواج پسر پیش از رسیدن به 15 سال و ازدواج دختر پیش از رسیدن به 13 سال تمام شمسی، ممنوع است. البته استثنائات این ماده به مواردی اختصاص دارد که ولی زوج یا زوجه اذن به ازدواج فرد را داده باشد و دادگاه خانواده نیز باید این ازدواج را به مصلحت دانسته و بر این امر اذن دهد. چه مجازاتی در صورت تخلف مرد از سن قانونی ازدواج دائم برای او در نظر گرفته خواهد شد؟ در صورتی که مردی برخلاف ماده فوق الذکر با دختری زیر 13 سال ازدواج دائم نماید، مجازات او مطابق با ماده 50 قانون حمایت از خانواده، حبس تعزیری درجه شش (6 ماه تا 2 سال) خواهد بود. در صورتی که ازدواج مزبور به نزدیکی زناشویی منتهی گردیده و موجب نقص عضو یا مرض دائم زن شود، مجازات در نظر گرفته برای زوج عبارت است از پرداخت دیه و حبس تعزیری درجه 5 (2 تا 5 سال). در صورتی که مواقعه سبب فوت زوجه گردد، زوج محکوم به پرداخت دیه و حبس تعزیری درجه 4 (5 تا 10 سال) خواهد گردید.
مجازات عدم ثبت ازدواج دائم
سردفتری که بدون رعایت و در نظر گرفتن سن قانونی ازدواج، ازدواجی دائم را ثبت نماید، به محرومیت درجه چهار از سردفتری محکوم خواهد شد. مردی که نسبت به ثبت ازدواج دائم اقدام ننموده باشد به پرداخت جزای نقدی درجه 5 (8 میلیون تا 18 میلیون) و یا حبس تعزیری درجه 7 (از 91 روز تا 6 ماه) محکوم خواهد شد.
دعوای الزام به ثبت ازدواج دائم
در صورتی که مانعی برای ازدواج دائم از منظر قانونی و شرعی وجود نداشته و عقد ازدواج دائم بین زوجین برقرار شده اما بنابر هر دلیلی ثبت نشده باشد، اگر زن و مرد اقرار به وقوع چنین ازدواجی با شرایط و مهریه مقرر، داشته باشند، ازدواج آن دو صحیح بوده و هر یک از زوجین قادر به طرح درخواستی مبنی بر ثبت ازدواج دائم در محاکم خانواده میباشند. این درخواست در قالب دعوای الزام به ثبت ازدواج دائم صورت میگیرد و دادگاه نیز ضمن شناسایی ازدواج منعقد شده بین زوجین، حکم بر ثبت این ازدواج در دفاتر ازدواج صادر مینماید. البته مقررات جزایی زوج به دلیل عدم ثبت ازدواج دائم به قوت خود باقی خواهد ماند مگر در صورت عدم اثبات ارکان تشکیل دهنده جرم عدم ثبت ازدواج دائمی و یا احراز عدم سوءنیت زوجین. امروزه ثبت دعاوی الزام به ثبت ازدواج دائم از طریق دفاتر الکترونیک خدمات قضایی مطرح میگردد و سپس به یکی از دادگاههای خانواده ارجاع خواهد گردید. دادگاه خانواده نیز جلسه رسیدگی را تشکیل داده و ضمن برسی مستندات و دلایل زوجین، نسبت به صدور حکم اقدام خواهد کرد.
دعوای اثبات زوجیت دائم
در صورتی که مانعی برای ازدواج دائم از منظر قانونی و شرعی وجود نداشته و عقد ازدواج دائم بین زوجین برقرار شده اما این عقد بنابر هر دلیلی از سوی یکی از زوجین مورد انکار قرار گیرد، طرف مقابل که مدعی وقوع این ازدواج است میبایست اقدام به طرح دعوای اثبات زوجیت دائم کرده تا انعقاد و وجود این عقد را از طریق ادله قانونی به اثبات رساند. امروزه طرح و ثبت دادخواستهای مربوط به امور خانواده، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی امکانپذیر است.
سوالات متداول درمورد دعوای اثبات زوجیت در ازدواج دائم
دعوی اثبات زوجیت دائم چیست؟
دعوی اثبات زوجیت دائم، دعوایی است که در دادگاه خانواده مطرح میشود و هدف آن اثبات وجود ازدواج دائم بین زوجین است، به ویژه زمانی که یکی از طرفین آن را انکار کند یا ثبت نشده باشد.
سن قانونی ازدواج دائم در ایران چقدر است؟
مطابق ماده 1041 قانون مدنی، ازدواج پسر قبل از ۱۵ سال و دختر قبل از ۱۳ سال شمسی ممنوع است، مگر با اذن ولی و موافقت دادگاه.
مجازات عدم ثبت ازدواج دائم چیست؟
مردی که ازدواج دائم خود را ثبت نکرده باشد به جزای نقدی درجه ۵ (۸ تا ۱۸ میلیون تومان) یا حبس تعزیری درجه ۷ (۹۱ روز تا ۶ ماه) محکوم میشود و سردفتر خاطی نیز به محرومیت درجه چهار از سردفتری محکوم خواهد شد.
دعوی الزام به ثبت ازدواج دائم چگونه مطرح میشود؟
اگر عقد ازدواج دائم بین زوجین برقرار شده اما ثبت نشده باشد، هر یک از طرفین میتوانند درخواست الزام به ثبت ازدواج دائم را در دادگاه خانواده ارائه کنند. دادگاه پس از بررسی مستندات، حکم به ثبت ازدواج صادر مینماید.
در صورت انکار ازدواج توسط یکی از زوجین چه باید کرد؟
طرفی که مدعی وقوع ازدواج است، باید دعوای اثبات زوجیت دائم را در دادگاه خانواده مطرح کرده و از طریق ادله قانونی، انعقاد عقد و وجود ازدواج را اثبات کند.
ثبت دعاوی اثبات زوجیت دائم چگونه انجام میشود؟
امروزه ثبت دادخواستهای مربوط به اثبات زوجیت دائم از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و سپس پرونده به دادگاه خانواده ارجاع میگردد.
آیا عدم ثبت ازدواج دائم جرم محسوب میشود؟
بله، عدم ثبت ازدواج دائم توسط مرد جرم بوده و مشمول مجازات جزایی مطابق قانون میشود، مگر در صورت عدم اثبات سوءنیت یا عدم تحقق ارکان جرم.
من و همسرم عقد کردیم اما ازدواجمون رو ثبت نکردیم. اگه بخوایم ثبتش کنیم، باید چیکار کنیم؟
اگر هر دو نفر به وقوع ازدواج اقرار دارید و مانعی شرعی یا قانونی وجود ندارد، میتوانید دعوای الزام به ثبت ازدواج دائم را در دادگاه خانواده مطرح کنید. دادگاه پس از بررسی، حکم ثبت ازدواج را صادر خواهد کرد.
اگه من یه ازدواج دائم ثبت نشده داشته باشم و همسرم الان ازدواج رو انکار کنه، راهی برای اثباتش هست؟
بله. در این شرایط باید دعوای اثبات زوجیت دائم را در دادگاه خانواده مطرح کنید. شما باید با ارائه دلایل و مدارک قانونی، مانند شهادت شهود یا مدارکی که وجود رابطه زناشویی را ثابت میکند، وجود عقد را به دادگاه اثبات کنید.
مجازات ثبت نکردن ازدواج دائم برای مرد چیه؟
اگر مردی ازدواج دائم خود را ثبت نکند، به جزای نقدی (از ۸ تا ۱۸ میلیون تومان) یا حبس تعزیری (از ۹۱ روز تا ۶ ماه) محکوم خواهد شد.
اگه یه پسر زیر ۱۵ سال یا یه دختر زیر ۱۳ سال ازدواج کنه، آیا این ازدواج قانونیه؟
ازدواج در این سنین ممنوع است، مگر اینکه با اجازه ولی و تأیید دادگاه خانواده صورت گرفته و به مصلحت باشد.
اگه یه مرد با یه دختر زیر ۱۳ سال ازدواج کنه و این ازدواج ثبت بشه، سردفتر چه مجازاتی داره؟
سردفتری که بدون رعایت سن قانونی، چنین ازدواجی را ثبت کند، به محرومیت درجه چهار از سردفتری محکوم خواهد شد.
اگه ازدواج با یه دختر زیر ۱۳ سال منجر به آسیب جسمی به اون بشه، مجازات مرد چیه؟
در صورتی که این ازدواج به نزدیکی زناشویی منجر شود و موجب نقص عضو یا بیماری دائمی در زن شود، مجازات مرد شامل پرداخت دیه و حبس تعزیری (از ۲ تا ۵ سال) خواهد بود.
اگه یه مرد با یه زن ازدواج کرده باشه و هر دو به ثبت ازدواج راضی باشن ولی مرد هنوز اقدام نکرده باشه، آیا باز هم جریمه میشه؟
بله، مقررات جزایی مربوط به عدم ثبت ازدواج دائم به قوت خود باقی است، مگر اینکه مرد بتواند عدم سوءنیت خود را ثابت کند یا ارکان جرم محقق نشده باشد.
دادخواست اثبات زوجیت رو باید به کجا بدم؟
امروزه ثبت دادخواستهای مربوط به امور خانواده، از جمله دعوای اثبات زوجیت، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی صورت میگیرد و سپس به یکی از دادگاههای خانواده ارجاع داده میشود.
برای ازدواج با یه دختر زیر ۱۳ سال، علاوه بر اجازه پدر، دیگه چه چیزی لازمه؟
علاوه بر اذن ولی، دادگاه خانواده نیز باید ازدواج را به مصلحت زن تشخیص داده و برای آن اذن صادر کند.
آیا ازدواج دائم ثبت نشده هیچ اعتبار قانونی نداره؟
عقد ازدواج دائم ثبت نشده از نظر شرعی صحیح است، اما عدم ثبت آن میتواند عواقب قانونی مانند مجازات برای مرد و مشکلات در اثبات حقوق زوجیت (در صورت انکار یکی از طرفین) را به همراه داشته باشد.